19.8.26

4 SCHWÄTZT DIR LËTZEBUERGESCH? (¿Habla usted luxemburgués?) Nivel A1 del INL de Luxemburgo.

Te doy la bienvenida a mi repaso del Kapitel 4 del libro SCHWÄTZT DIR LËTZEBUERGESCH? (¿Habla usted luxemburgués?) Nivel A1 del Institute National des Langues de Luxemburgo. Edición 2015. Los contenidos de los diferentes niveles son prácticamente los mismos, pero están distribuidos de manera diferente. Comenzamos con Léierziler (objetivos de aprendizaje) descritos en esta foto.

Antes, e klenge Resumé (un pequeño resumen):

D’Direktioun:

Ech kommen aus + Land: Ech kommen aus Russland.

Ech kommen vu(n) + Stad: Ech komme vu Moskau.

Ech wunnen a(n) n)+ Land: Ech wunnen a Frankräich.

Ech wunnen zu + Stad: Ech wunnen zu Metz.

Ech fueren/ ginn a(n) n)+ Land: Ech fueren an Éisträich.

Ech fueren/ ginn op + Stad: Ech fueren op Wien.

Direktioun a Positioun: d’Stied (dirección y posición respecto a las ciudades)

Direktioun

Ech ginn op Walfer. /Ech fueren muer op Tréier. Ech fléien op Lissabon

Positioun

Ech wunnen zu Lëtzebuerg./Ech hunn en Haus zu Nice./Ech sinn de Moment zu Porto.

Puedes escuchar el audio 89 correspondiente al texto que empieza así:

"Ech sinn d'Manuela Weydert. Ech schaffen op enger Bank. Ech schaffe just hallef Deeg, vun aacht bis zwielef Auer. Main Job ass stresseg, ma ganz interessant."

D’Aarbechtszäiten: wéini schaffs du? Utilizamos vun… bis en combinación con el verbo schaffen:

Ech schaffe vun aacht Auer moies bis fënnef Auer nomëttes.

De Paul schafft vu méindes bis freides vun 8 Auer moies bis 5 Auer owes.

Utilizamos um en combinación con el verbo ufänken y ophalen: Hatt fänkt um aacht Auer moies u mat schaffen.///Hatt hält um fënnef Auer owes op mat schaffen.

D’Aarbechtszäiten

Formell Wéini schafft Dir? Wéini fänkt Dir u mat schaffen? Wéini haalt Dir op mat schaffen?

Informell Wéini schaffs du? Wéini fänks du u mat schaffen? Wéini häls du op mat schaffen?

Ech schaffe vun néng Auer moies bis sechs Auer owes. /Ech fänken um néng Auer moies u mat schaffen./ Ech halen um sechs Auer owes op mat schaffen./Ech fänken um néng Auer un an ech halen um sechs Auer op.

D’Verben ufänken/comenzar (reegelméisseg) an ophalen/terminar (onreegelméisseg)

ech fänken un / du fänks un /hien/hatt /si/et fänkt un /mir fänken un /dir/Dir fänkt un /si fänk en un

ech halen op/du häls op/hien/hatt /si/et hält op/mir halen op/dir/Dir haalt op/si halen op

Practiquemos... Responde algunas de estas preguntas: Wéini schafft Dir? Wéini schafft Äre Mann/Partner/ Frënd? Wéini schafft Är Fra/ Partnerin Frëndin? Wéini fänkt Dir u mat schaffen? Wéini fänkt Äre Mann/Partner/ Frënd u mat schaffen? Wéini fänkt Är Fra/ Partnerin Frëndin u mat schaffen? Wéini haalt Dir op mat schaffen? Wéini hält Äre Mann/Partner/ Frënd op mat schaffen? Wéini hält Är Fra/ Partnerin Frëndin op mat schaffen?

Justamente, en la sección Vu moies bis owes encontramos frases de la rutina cotidiana. (Tip: Para el examen oral puedes adaptar tus respuestas, lo importante es que lo expreses con naturalidad y con un contenido lógico.) 

Tenemos, beispiller -por ejemplo-: Hien drénkt Kaffi./Hie kuckt d'Noriichten./Hie fiert op d'Aarbecht./Hie mécht de Stot.

La rutina diaria Den Dagesoflaf: Wat méchs du am Dag? ¿Qué haces en/durante el día?

Mañana, mediodía/tarde y tarde/noche con los verbos más habituales, especificados si son regulares o irregulares. Recuerda, esto es un repaso 😊 

Moies erwäschen (reegelméisseg) Ech erwächen all Dag um 7 Auer, ausser weekends./

duschen (reegelméisseg)/Kaffi drénken (reegelméisseg)/op d’Aarbecht fueren

Mëttes zu Mëtteg iessen (onreegelméisseg)/um Büro sinn/akafe goen (onreegelméisseg)/heem fueren (onreegelméisseg)/de Stot maachen (onreegelméisseg)

Owes zu Nuecht iessen (onreegelméisseg)/d’ Noriichte kucken (reegelméisseg)/schlofe goen (onreegelméisseg)

Vocabulaire: d’/ eng Aktivitéit , (pl.) Aktivitéiten///den/en Hobby, (pl.) Hobbyen //d’ Fräizäit

Hay tanto contenido en este Kapitel 4... Veamos la sección Wat maacht Dir an Ärer Fräizäit?

Formell Wat maacht Dir gär /net gär an Ärer Fräizäit? Wat sinn Är Hobbyen?

Informell Wat méchs du gär /net gär an denger Fräizäit? Wat sinn deng Hobbyen?

Fräizäitaktivitéiten

Musek lauschteren: Ech lauschtere Musek. /Hie lauschtert Reggae/Hip hop/Electro

Lauschters du Musek? /-Jo , ech lauschtere Musek.

Lauschters du gär Musek? /-Jo, ech lauschtere gär Musek. /-Nee , ech lauschteren net gär Musek.

e Buch liesen. /Sport maachen/Tëlee kucken.

Ech ginn an de Kino. //Samschdes geet hatt oft mat sengem Mann an de Kino./Mëttwochs a freides owes ginn ech ëmmer an de Fitness.

Ech gi spadséieren. /Ech gi lafen. /Ech ginn eppes drénken./Mir ginn eppes drénken./Du gees eppes drénken./Ech ginn op e Concert.

Practiquemos D’Verb ginn (Onreegelméisseg)

ech ginn/du gëss/hien/hatt/si/et gëtt/mir ginn/dir/Dir gitt/si ginn

Ech maache Musek. /Ech maache Sport./Ech maache Fotoen./Ech spille Gittar. /Ech spille Fussball

Ech spille Playstation. Spills du Videospiller ?

-Jo , ech spille Videospiller

Spills du gär Videospiller?

-Jo, ech spille gär Videospiller.

-Nee , ech spillen net gär Videospiller.

Beispiller: Te doy un ejemplo fácil para recordar la estructura.

Verb + gär: Ech gi gär an de Kino.

Verb + net gär: Ech ginn net gär an de Kino.

Wéini a wéi oft maacht Dir dat? ¿Cuándo y qué tan seguido hace eso?

Puedes escuchar el audio 95 correspondiente al texto que empieza así: " Den Har Clement schafft vu meindes bis freides. Hien ass normalerweis moies um aacht Auer op der Aarbecht an hie fiert owes um fennef Auer erem heem."

Hie geet dräi Mol d’Woch schwammen. (Ee Mol d´Woch/fënnef Mol d´Woch/all Dag/de Weekend)

Aquí se introduce la frecuencia D’Frequenz

Ech maachen all Dag Sport./ Ech maachen ëmmer Sport./ Ech maache reegelméisseg Sport./Ech maachen dacks/oft Sport./Ech maache meeschtens Sport./Ech maachen heiansdo Sport./ Ech maache seele Sport./Ech maachen ni Sport.

¿Cómo hacer preguntas? Froewierder Wat? Wat ass dat? /Wéi? Wéi heeschs du?/ Vu wou? Vu wou kënns du?/ Wéivill? Wéivill Kanner hues du? /Wat fir? Wat fir eng Nationalitéit hues du?/ Wéi oft? Wéi oft méchs du Sport? /Firwat? Firwat fiers du heem?/ Wéini? Wéini treffe mir eis? /Wou? Wou treffe mir eis? /Um wéivill Auer? Um wéivill Auer treffemir eis? Um wéivill Auer leeft de Film? Äntwert: nei Informatioun

Inversioun Verb + Sujet

Para estas preguntas, colocas primero el verbo:

Bass du d’Aicha?/Liest du gär Bicher?/Schafft Dir op enger Bank? Äntwert: jo oder nee

Puedes escuchar el audio 96 que contiene expresiones importantes para memorizar. Beispiller: Por ejemplo:

Gees du mat…? Gees du mat an de Kino?/-Jo, ech gi mat an de Kino./-Jo, gär/gären./ -Nee, merci. Ech hu keng Loscht.

Hues du Zäit? Hues du de Weekend Zäit?/ -Jo, ech hunn de Weekend Zäit./ -Nee, ech hunn de Weekend keng Zäit./ Hues du Samschdeg den Owend eppes vir?/ -Jo, ech hunn eppes vir./-Nee, ech hunn näischt vir.

Wat maacht Dir an der Vakanz? E bësse Vocabulaire 😊

e/d’ Wieder,-/ eng/d’ Vakanz, d’Vakanzen/ eng/d’ Postkaart, d’Postkaarten /en/den Timber, d’Timberen

eng Postkaart schreiwen/verschécken

Wéi ass d’Wieder? ¿Cómo está el tiempo?

D’Wieder ass schéin. /D’Wieder ass net schéin = schlecht = ellen./D’Wieder ass schéin. D’Sonn schéngt an et ass gutt waarm./Et ass gutt dobaussen./Et ass frësch dobaussen./Et ass e bësse frësch dobaussen./ Et ass waarm. Hace calor./Et ass kal. Hace frio./Et ass sonneg. Está soleado./D’Sonn schéngt. Hay sol.

Podemos decir: Wat e(n) schéint Wieder! ¡Qué buen clima!/Et ass bedeckt. Está nebulado./Et ass Wand. Está ventoso./Et reent. Llueve./ Et ass stiirmesch. Qué tiempo horrible./Et schneit. Nieva.

Inversioun Verb + Sujet

Et sinn 12°Grad haut.

Haut sinn et 12°Grad.

Inversioun Verb+ Sujet: d’Zäit

Et ass sonneg an et ass vill Loft haut.

Haut ass et sonneg an et ass vill Loft.

Inversioun vu Verb a Sujet: d´Plaz

D’Wieder ass net schéin zu Lëtzebuerg

Zu Lëtzebuerg ass d’Wiedernet schéin.

Wéi ass d’Wieder haut? Oppassen op d’Inversioun vu Verb a Sujet.

Haut ass et ganz waarm. /Haut ass et sonneg./Haut schéngt d’Sonn./Haut sinn et 22°.

Wéivill Grad sinn et? Oppassen op d’Inversioun vu Verb a Sujet.

Et ass 1° Grad. /Et sinn 3° Grad.

Wéi ass d’Wieder zu...? Et si 14° Grad zu Tréier./Et reent. Et si fënnef Grad./Et ass niwweleg. Et si minus zwee Grad.

Et blëtzt an et donnert. Et sinn dräiGrad./D’Sonn schéngt. Et si siechzéng Grad./ Et si Wolleken um Himmel. Et si siwe Grad./Et schneit. Et si minus zwielef Grad.

Et gëtt 1°an der Nuecht./ Et ginn 20° am Nomëtten./Mir kréien 30°de Sonndeg.

En relación al contenido de los audios 97 y 98:

Eng Postkaart schreiwen: (m)LéiwenTom,/(f)LéiftSabrina, wéi geet et dir?

Ech ameséiere mech ganz vill an der Vakanz! Roum ass wonnerbar! D’Wieder ass ganz schéin!

Mir gi villspadséiere/schwammen/shoppen.E schéineBonjour vu(n) [Stad],

Bis geschwënn, Léif Gréiss, Décke Kuss,

Op ee Bléck es la parte del repaso, muy importante con todo lo que se dio en este Kapitel 4.

Inversioun vu Verb a Sujet. Aquí viene el famoso tema de la inversión en luxemburgués, tanto para adverbio de lugar (Plazadverb) como para adverbo de tiempo (Zäitadverb). Beispiller: Por ejemplo:

1º: Ech huelen de Bus op der Gare. Tomo el bus en la estación. Con la inversión queda así Op der Gare huelen ech de Bus.

2º: Ech huelen den Zuch moies um siwen Auer. Tomo el tren a las siete de la mañana. Con la inversión queda así Moies um siwen Auer huelen ech den Zuch.

Otro ejemplo de tiempo: De Pedro erwächt um Véirel op sechs. //Um véirel op sechs erwächt de Pedro.

Otro ejemplo: Si geet um aacht Auer an d’ Dusch. //Um aacht Auer geet si an d’ Dusch

He intentado poner ejemplos para que te sea más fácil repasar los conceptos básicos de este Kapitel 4.
Te aconsejo que escuches los audios de la página sdl.unll.lu donde también puedes encontrar todos los ejercicios de clase.

Corina Moscovich Copyright ©Corina Moscovich

No comments: